Wednesday, November 20, 2019

рдХाрд▓ рд╡िрднाрдЬрди

  • рдк्рд░ाрдЧैрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХाрд▓
  • 500,000 рд╕े рдкुрд░्рд╡ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХाрд▓
  • 500,000-10,000 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдкाрд╖ाрдг рдХाрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрддि - 100,000 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें рд╣ोрдоो рд╕ेрдкिрдпंрд╕ рд╕ेрдкिрдпंрд╕ (Homo Sapiens Sapiens) рдХा рдЙрджрдп|
  • 10,000-4000 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдордз्рдп рдкाрд╖ाрдг рд╕ंрд╕्рдХृрддि|
  • 4000 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдирд╡рдкाрд╖ाрдг рдХाрд▓|
  • 3200 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╕ुрдоेрд░ рдиिрд╡ाрд╕िрдпों (Sumerian) рдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕рдн्рдпрддा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।
  • 3000-2600 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╣рдб़рдк्рдкा рд╕рдн्рдпрддा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд।
  • 2600-2500 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╣рдб़рдк्рдкा рд╕рдн्рдпрддा рдЕрдкрдиी рд╕рдмрд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें- 2200 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЪीрдиी рд╕рдн्рдпрддा рдХा рдЙрджрдп।
  • 2000-1900 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╣рдб़рдк्рдкा рд╕рдн्рдпрддा рдХा рдкрддрди рдФрд░ рдпрд╣ рд╡ैрджिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдеी।
  • 1500-500 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╡ैрджिрдХ рдпुрдЧ рдХा рдк्рд░ाрд░ंрдн।
  • 1200-900 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЪाрд░ рд╕ंрд╣िрддाрдУं рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж, рдЛрдЧ्рд╡ेрдж, рд╕ाрдорд╡ेрдж рдФрд░ рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж (Atharva Veda, Rig Veda, Sama Veda, Yajur Veda) рдХी рд░рдЪрдиा рд╣ुрдИ – 1200 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╣िрдм्рд░ू рд╕рдн्рдпрддा (Hebrew civilization) рдХा рдЙрджрдп।
  • 1000 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЖрд░्рдпों рдиे рдЧंрдЧा рдХी рдШрдЯी рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╕ рдХिрдпा।
  • 800-700 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдХी рд░рдЪрдиा рд╣ुрдИ।
  • 600 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рддिрдеि рдХिрдЦी рдЧрдпी।
  • 600 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╕ोрд▓рд╣ рдорд╣ाрди рд░ाрдЬ्рдпों (рдорд╣ाрдЬрдирдкрдж) рдХा рдЙрджрдп।
  • 563-483 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдмुрдж्рдз рдХा рдЬीрд╡рди рдХाрд▓।
  • 540-493 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдмिрдо्рдмिрд╕ाрд░ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ - 509 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд░ोрдорди рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 540-468 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЪौрдмीрд╕рд╡ें рдЬैрди рддीрд░्рдеंрдХрд░ рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХा рдЬीрд╡рди рдХाрд▓
  • 527 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдмुрдж्рдз рдиे рдкрд╣рд▓ा рдзрд░्рдоोрдкрджेрд╢ рджिрдпा।
  • 517 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдлाрд░рд╕ (Persia) рдХे рд╣рдЦ़ाрдордиी рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп (Achaemenid empire) рдиे рдЧांрдзाрд░ рдкрд░ рдХрдм्рдЬा рдХрд░ рд▓िрдпा।
  • 500 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдоें рдордЧрдз рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдЙрджрдп।
  • 490-459 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕрдЬाрддрд╢рдд्рд░ु рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 400 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдорд╣ाрднाрд░рдд рдФрд░ рд░ाрдоाрдпрдг рдХी рд░рдЪрдиा।
  • 362-321 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЙрдд्рддрд░ рдФрд░ рдордз्рдп рднाрд░рдд рдоें рдиंрдж рд╡ंрд╢ рдХा рд╢ाрд╕рди।
  • 326 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╕िрдХंрджрд░ рдиे рд╕िंрдзु рдирджी рдХो рдкाрд░ рдХिрдпा, рд╕िрдХंрджрд░ рдФрд░ рдкोрд░рд╕ рдХे рдмीрдЪ рд╣ाрдпрдбाрдкेрд╕ рдХा рдпुрдж्рдз- рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧ्рд░ीрдХ рднाрд╖ा рдоें рдЭेрд▓рдо рдирджी рдХो рд╣ाрдпрдбाрдкेрд╕ (Hydaspes) рдФрд░ рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рд╡िрддрд╕्рддा рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै।
  • 321-297 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдоौрд░्рдп рд╡ंрд╢ рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдЪंрдж्рд░рдЧुрдк्рдд (Chandragupta) рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 321-296 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕрд░्рде рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХी рд░рдЪрдиा।
  • 302 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдпूрдиाрдиी рд░ाрдЬрджूрдд рдоेрдЧрд╕्рдердиीрд╕ (Megasthenes) рдЪंрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдЖрдпा, рдЬिрд╕े рдпूрдиाрдиी рд░ाрдЬा рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдк्рд░рдердо (Hellenistic king Seleucus I) рдиे рднेрдЬा рдеा। рдоेрдЧрд╕्рдердиीрд╕ рдиे рдЗंрдбिрдХा (Indica) рдХी рднी рд░рдЪрдиा рдХी рдеी। - рдЪीрди рдоें рдорд╣ाрди рджीрд╡ाрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
  • 297-272 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдмिрди्рджुрд╕ाрд░ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 268-231 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕрд╢ोрдХ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 260 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕрд╢ोрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд▓िंрдЧ рдХी рд╡िрдЬрдп।
  • 257-256 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдХрд▓िंрдЧ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдХे рд╕ाрде, 14 рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
  • 251 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕрд╢ोрдХ рдиे рдЕрдкрдиे рдкुрдд्рд░ рдорд╣ेंрдж्рд░ рдХो рд╕ीрд▓ोрди (рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा) рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рдк्рд░рдЪाрд░ рдХे рд▓िрдП рднेрдЬा।
  • 250-240 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдоें рддीрд╕рд░ी рдмौрдж्рдз рд╕ंрдЧीрддि।
  • 242 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд╕ाрдд рд╕्рддंрдн рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
  • 240-232 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд▓рдШु рд╕्рддंрдн рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
  • 184 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕंрддिрдо рдоौрд░्рдп рд░ाрдЬा рдм्рд░िрд╣्рджाрд░्рде рдХी рдоृрдд्рдпु, рд╢ुंрдЧ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рд░ाрдЬा рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рдХा рдЙрджрдп।
  • 73 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕंрддिрдо рд╢ुंрдЧ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рд░ाрдЬा рджेрд╡рднूрддि рдХी рд╣рдд्рдпा।

рднाрд░рддीрдп-рдмैрдХ्рдЯ्рд░िрдпंрд╕ (Indo-Bactrians) рдПрд╡ं рдЙрдд्рддрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рднाрд░рдд

  • 250 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдмрдХ्рдЯ्рд░िрдпрди рдпूрдиाрдиिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдУрдХ्рд╕рд╕ рдирджी (Amu Darya, greek- Oxus River) рдХे рдоैрджाрдиों рдкрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 200-190 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рджेрдоेрдд्рд░िрдпрд╕ (Demetrius) рднाрд░рддीрдпों рдХा рд░ाрдЬा рдмрдиा।
  • 166-155 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЗंрдбो-рдЧ्рд░ीрдХ рд╢ाрд╕рдХ рдоिрдиांрдбрд░ (Menander) рдХा рд╢ाрд╕рди рдХाрд▓।
  • 150 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЧांрдзाрд░ рдХрд▓ा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╕ाрд░।
  • 140-130 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЕंрддिрдо рднाрд░рддीрдп-рдмрдХ्рдЯ्рд░िрдпрди рд░ाрдЬा рд╣ेрд▓िрдУрдХ्рд▓ीрдЬ (Heliokles) рдХा рд╢ाрд╕рди|
  • 94 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо рднाрд░рдд рдоें рдоॉрдПрд╕ (Maues), рд╢рдХ् рдпा рдЗंрдбो-рдкाрд░्рдеिрдпрди рд░ाрдЬाрдУं рдХा рд╢ाрд╕рди।
  • 78 рдИрд╕рд╡ी рдХрдиिрд╖्рдХ рдиे "рдЧांрдзाрд░ рдХे рд░ाрдЬा” рдХे рд░ूрдк рдоें рдХुрд╖ाрдг рд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।

рджрдХ्рд╖िрдг рдФрд░ рдордз्рдп рднाрд░рдд

  • 50 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡- 50 рдИрд╕рд╡ी рд░ोрдорди рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕ाрде рд╡्рдпाрдкाрд░ рдЕрдкрдиी рдКँрдЪाрдИрдпों рдкрд░।
  • 5 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡-рдИрд╕्рд╡ी 29, рдпीрд╢ु рдХा рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдХा рдЙрджрдп।
  • 27 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡-2 рдИрд╕्рд╡ी рд╕ाрддрд╡ाрд╣рди (рдЖंрдз्рд░) рд░ाрдЬрд╡ंрд╢।
  • 68 рдИрд╕рд╡ी, рдоाрдпрд▓ाрдкुрд░, рдордж्рд░ाрд╕ рдоें рд╕ेंрдЯ рдеॉрдорд╕ рдХा рдоौрдд।
  • 150 рдИрд╕рд╡ी, рд░ुрдж्рд░्рдорди рдиे рдкрд╢्рдЪिрдоी рднाрд░рдд рдоें рд╢рдХ् рд╕рдд्рддा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।
  • 174-203 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдпрдЬрди рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрди्рдз्рд░ рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 225 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╕ाрддрд╡ाрд╣рди рд╡ंрд╢ (рдЖрди्рдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢) рдХा рдЕंрдд।
  • 255 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡-рдордз्рдп 6 рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдмुंрджेрд▓рдЦंрдб рдХे рд╡ाрдХाрдЯрдХ рдХा рд╢ाрд╕рди।
  • 325 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдкрд▓्рд▓рд╡ рд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।

рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢

  • 320-335 рдИрд╕рд╡ी рдЪंрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо рдж्рд╡ाрд░ा рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 320 рдИрд╕рд╡ी рдкुрд░ाрдгों рдХी рд░рдЪрдиा।
  • 335-380 рдИрд╕рд╡ी рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 380–415 рдИрд╕рд╡ी рдЪंрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдпा рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп рдХे рд╢ाрд╕рди рдХे рджौрд░ाрди рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ рдХा рд╕्рд╡рд░्рдг рдХाрд▓। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдХाрд▓िрджाрд╕ рднी рд░рд╣ा рдХрд░рддे рдеे।
  • 405-411 рдИрд╕рд╡ी рдЪीрдиी рддीрд░्рдердпाрдд्рд░ी рдл़рд╣्рд╕िрдПрди (Fa-hsien) рдХा рднाрд░рдд рдоें рдЪंрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдЖрдЧрдорди।
  • 454 рдИрд╕рд╡ी рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХी рд╡рд▓्рд▓рднी рдкрд░िрд╖рдж् рдХा рдЖрдпोрдЬрди - рд╢्рд╡ेрддांрдмрд░ рдФрд░ рджिрдЧंрдмрд░ рджो рдЕрд▓рдЧ рд╕ंрдк्рд░рджाрдпों рдоें рдЙрджрднрд╡।
  • 455-467 рдИрд╕рд╡ी рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓, рд╣ूрдгों рдХा рдЙрдд्рддрд░ рдкрд╢्рдЪिрдоी рднाрд░рдд рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг।
  • 543-566 рдИрд╕рд╡ी рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдк्рд░рдердо рдХे рддрд╣рдд рдмाрджाрдоी рдХे рдЪाрд▓ुрдХ्рдпों рдХे рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 560-574 рдИрд╕рд╡ी рд╕िрдо्рд╣ाрд╡िрд╖्рдгु рдж्рд╡ाрд░ा рдХांрдЪी рдоें рдкрд▓्рд▓рд╡ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 600-630 рдИрд╕рд╡ी рдорд╣ेрди्рдж्рд░рд╡рд░्рдорди рдХे рддрд╣рдд рдкрд▓्рд▓рд╡ рд╢рдХ्рддि рдХा рдХा рд╡िрдХाрд╕ - 570-632 рдИрд╕рд╡ी рдоोрд╣्рд╣рдордж рд╕ाрд╣рдм рдХा рдЬीрд╡рди рдХाрд▓, 7-8 рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдЗрд╕्рд▓ाрдо рдХी рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рдк्рд░рд╕ाрд░
  • 609-642 рдИрд╕рд╡ी рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЪाрд▓ुрдХ्рдп рд╢рдХ्рддि рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░, рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рднुрдд्рд╡ рдХे рд▓िрдП рдкрд▓्рд▓рд╡ рдФрд░ рдЪाрд▓ुрдХ्рдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдШрд░्рд╖|
  • 752 рдИрд╕рд╡ी-10рд╡ीं рдХे рдмीрдЪ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░्рдХूрдЯों рдж्рд╡ाрд░ा рдПрд▓ोрд░ा рдЧुрдлाрдУं рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
  • 756-757 рдИрд╕рд╡ी рдПрд▓ोрд░ा рдоें рдХैрд▓ाрд╢рдиाрде рдоंрджिрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।

рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд

  • 606-647 рдИрд╕рд╡ी рдХрди्рдиौрдЬ рдХे рд╣рд░्рд╖ рд╡рд░्рдзрди рдХा
  • 629-645 рдИрд╕рд╡ी рдЪीрдиी рдмौрдж्рдз рдпाрдд्рд░ी рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ (Hsieun Tsang) рдХी рднाрд░рдд рдпाрдд्рд░ा।
  • 630 рдИрд╕рд╡ी рдЪाрд▓ुрдХ्рдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд╣рд░्рд╖ рд╡рд░्рдзрди рдХी рдкрд░ाрдЬрдп।
  • 711 рдИрд╕рд╡ी рдоें рдЕрд░рдмों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕िंрдз рдХी рд╡िрдЬрдп, рднाрд░рдд рдоें рдЗрд╕्рд▓ाрдо рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 736 рдИрд╕рд╡ी рджिрд▓्рд▓िрдХा (рджिрд▓्рд▓ी) рд╕्рдеाрдкिрдд।
  • 750-770 рдИрд╕рд╡ी рдЧोрдкाрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдкाрд▓ рд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 752 рдИрд╕рд╡ी рдкрд▓्рд▓рд╡ рд░ाрдЬा рдиे рдЪाрд▓ुрдХ्рдпों рдХो рд╣рд░ाрдпा।
  • 780 рдИрд╕рд╡ी рдЙрдЬ्рдЬैрди рдоें рдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ों рдиे рдЕрдкрдиी рд╢рдХ्рддि рд╕्рдеाрдкिрдд рдХी।
  • 788-836 рдИрд╕рд╡ी рд╢ंрдХрд░ाрдЪाрд░्рдп рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 814-840 рдИрд╕рд╡ी рд╕рдмрд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдХूрдЯ рд░ाрдЬा рдЕрдоोрдШрд╡рд░्рд╖ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 836-885 рдИрд╕рд╡ी рд░ाрдЬा рднोрдЬ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 885-910 рдИрд╕рд╡ी рд░ाрдЬा рдорд╣ेрди्рдж्рд░рдкाрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░।
  • 1077-1120 рдИрд╕рд╡ी рдкाрд▓ рд╡ंрд╢ рдХे рд░ाрдЬा рд░ाрдордкाрд▓ рдХे рддрд╣рдд рдкाрд▓ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рд╢рдХ्рддि рдоें рд╡ृрдж्рдзि।
  • 11рд╡ीं-13рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдзрд░्рдордпुрдж्рдз рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдкूрд░्рд╡-рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рдЕрдзिрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдкрд░्рдХ।
  • 1148 рдИрд╕рд╡ी рдХрд▓्рд╣рдг рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрдЬрддрд░ंрдЧिрдгी рдХी рд░рдЪрдиा

рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд

  • 897 рдИрд╕рд╡ी рд░ाрдЬा рдЖрджिрдд्рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдЪोрд▓ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 907 рдИрд╕рд╡ी рдкрд░ांрддрдХ рдк्рд░рдердо рдХे рддрд╣рдд рдЪोрд▓ों рдХी рд╢рдХ्рддि рдоें рд╡ृрдж्рдзि।
  • 939-968 рдИрд╕рд╡ी рджрдХ्рдХрди рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдХूрдЯों рдХा рдк्рд░рднुрдд्рд╡।
  • 973 рдИрд╕рд╡ी рддाрдпрд▓ा, рдХрд▓्рдпाрдгी рдХे рдЪाрд▓ुрдХ्рдпों рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдХूрдЯों рдХो рд╣рд░ाрдпा, рдФрд░ рдмाрдж рдоें рдЪाрд▓ुрдХ्рдп рд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।
  • 985-1016 рдИрд╕рд╡ी рд░ाрдЬрд░ाрдЬा рдк्рд░рдердо рдиे рдЪोрд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा।
  • 1016-1044 рдИрд╕рд╡ी рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдЪोрд▓ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1025 рдИрд╕рд╡ी рдЪोрд▓ों рджрдХ्рд╖िрдг рдкूрд░्рд╡ рдПрд╢िрдпा рдоें рдиौрд╕ेрдиा рдХे рд╕ाрде рдпुрдж्рдз рдХा рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХिрдпा।
  • 1025-1137 рдИрд╕рд╡ी рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд░ाрдоाрдиुрдЬ рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1077 рдИрд╕рд╡ी рдЪोрд▓ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों рдиे рдЪीрди рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХी।
  • 1100 рдИрд╕рд╡ी рд░ाрдоाрдиुрдЬ рдиे рднрдХ्рддि рдЖंрджोрд▓рди рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрдпा।
  • 1246-1279 рдИрд╕рд╡ी рд░ाрдЬेрди्рдж्рд░ рддृрддीрдп, рдЕंрддिрдо рдЪोрд▓ рд░ाрдЬा рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।

рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдЧ़рдЬ़рдирд╡ी рдФрд░ рдЧ़ोрд░ी рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп

  • 971-1030 рдЧрдЬрдиी рдХे рдорд╣рдоूрдж рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓
  • 973–1048 рдЕрд▓рдмрд░ूрдиी рдлिрд░рджौрд╕ी рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓
  • 997-1014 рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдоें рдЧрдЬрдиी рдХे рдорд╣рдоूрдж рдХा рдЙрдд्рддрд░ी рднाрд░рдд рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдПрд╡ं рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рд▓ूрдЯрдкाрдЯ। рдоुрд╣्рд╣рдордж рдЧोрд░ी рдиे, рдЧрдЬрдирд╡ी рдХो рд╣рд░ाрдпा рдФрд░ рдкंрдЬाрдм рдкрд░ рдХрдм्рдЬ़ा рдХрд░ рд▓िрдпा।
  • 1175 рдоुрд╣рдо्рдордж рдЧ़ोрд░ी рдХा рднाрд░рдд рдкрд░ рдкрд╣рд▓ा рдЖрдХ्рд░рдордг।
  • 1179 рдоुрд╣рдо्рдордж рдЧ़ोрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рдкेрд╢ाрд╡рд░ рдкрд░ рдХрдм्рдЬ़ा।
  • 1186 рдоुрд╣рдо्рдордж рдЧ़ोрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ाрд╣ौрд░ рдкрд░ рдХрдм्рдЬ़ा।
  • 1192 рдоोрд╣рдо्рдордж рдЧोрд░ी рдиे рддрд░ाрдЗрди рдХे рдпुрдж्рдз рдоें рдкृрде्рд╡ीрд░ाрдЬ рдЪौрд╣ाрди рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд░ाрдЬрдкूрддों рдХो рд╣рд░ाрдпा।
  • 1193 рдоुрд╣рдо्рдордж рдЧ़ोрд░ी рдиे рджिрд▓्рд▓ी рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдкрд░ рдХрдм्рдЬ़ा рдХिрдпा।
  • 1206 рдоुрд╣рдо्рдордж рдЧ़ोрд░ी рдХी рд▓ाрд╣ौрд░ рдоें рд╣рдд्рдпा рдХрд░ рджी рдЧрдпी।

рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд

  • 1206-1210 рдХुрддुрдм-рдЙрдж-рджीрди рдРрдмрдХ рдиे рдоाрдорд▓ुрдХ рд╡ंрд╢ (рдЧुрд▓ाрдо рд╡ंрд╢, рдпा рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।
  • 1211-1136 рд╢рдо्рд╕-рдЙрдж-рджीрди рдЗрд▓्рддुрддрдоिрд╢ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1221-1222 рдоंрдЧोрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдд्рддрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рднाрд░рдд рдоें рдЖрдХ्рд░рдордг рд╢ुрд░ू।
  • 1231 рдЗрд▓्рддुрддрдоिрд╢ рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд╡ाрд▓िрдпрд░ рдкрд░ рдХрдм्рдЬ़ा।
  • 1235 рдЙрдЬ्рдЬैрди рдкрд░ рдХрдм्рдЬ़ा|
  • 1236-1240 рд░рдЬिрдпा рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1240–1246 рдЪाрд▓ीрд╕ рд░рдИрд╕ों рдХे рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕рдоूрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рд╢ाрд╕рди।
  • 1246–1286 рдмрд▓рдмрди рдХा рд╢ाрд╕рди।
  • 1266-1286 рдмрд▓рдмрди рдж्рд╡ाрд░ा рджिрд▓्рд▓ी рдХी рдоुрд╕्рд▓िрдо рдХрд▓ा рдФрд░ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХेंрдж्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдердкрдиा।
  • 1290 рдЦिрд▓рдЬी рд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1290-1296 рдкрд╣рд▓े рдЦिрд▓рдЬी рд╢ाрд╕рдХ рдЬрд▓ाрд▓-рдЙрдж-рджीрди рдл़िрд░ोрдЬ़ рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ – рдоंрдЧोрд▓ों рдХे рдЖрдХ्рд░рдордг рдХो рд░ोрдХा।
  • 1296-1326 рдЕрд▓ाрдЙрдж्рджीрди рдоुрд╣рдо्рдордж рдЦिрд▓рдЬी рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 14 рд╡ीं рд╕рджी рд╕ुрд╣рд░ाрд╡рд░्рджी, рдЪिрд╢्рддी рдФрд░ рдлिрд░рджौрд╕ी рд╕ूрдлी рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдЙрджрдп। 1300 рдИрд╕рд╡ी рдПрдЬ़्рдЯेрдХ рд╕рдн्рдпрддा рдЕрдкрдиे рдЪрд░рдоोрдд्рдХрд░्рд╖ рдкрд░।
  • 1301 рдЕрд▓ाрдЙрдж्рджीрди рдоुрд╣рдо्рдордж рдЦिрд▓рдЬी рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрдЬрдкूрдд рдХिрд▓ा рд░рдгрдердо्рднौрд░ рдкрд░ рдХрдм्рдЬा।
  • 1303 рдЕрд▓ाрдЙрдж्рджीрди рдоुрд╣рдо्рдордж рдЦिрд▓рдЬी рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрдЬрдкूрдд рдХिрд▓ा рдЪिрдд्рддौрдб़ рдкрд░ рдХрдм्рдЬा।
  • 1309-1311 рдЕрд▓ाрдЙрдж्рджीрди рдоुрд╣рдо्рдордж рдЦिрд▓рдЬी рдж्рд╡ाрд░ा рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдкрд░ рд╡िрдЬрдп।
  • 1316 рд╢िрд╣ाрдм-рдЕрд▓-рджीрди рдЙрдорд░ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1316-1320 рдХुрддुрдм-рдЕрд▓-рджीрди рдоुрдмाрд░рдХ рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1320 рддुрдЧрд▓рдХों рдиे, рдЦрд▓рдЬिрдпों рдХो рджिрд▓्рд▓ी рдХे рд╕ुрд▓्рддाрдиों рдХे рд░ूрдк рдк्рд░рддिрд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा।
  • 1320-1324 рдЧрдпाрд╕ुрдж्рджीрди рддुрдЧрд▓рдХ рд╢ाрд╣ рдк्рд░рдердо рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1324-1351 рдоुрд╣рдо्рдордж рддुрдЧрд▓рдХ рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1334 рдоाрд▓ाрдмाрд░ рддुрдЧ्рд▓рдХों рдХे рд╢ाрд╕рди рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ुрдЖ।
  • 1336-1646 рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп।
  • 1337 рдмंрдЧाрд▓ рдкрд░ рдорд▓िрдХ рд╢рдо्рд╕-рдЙрдж-рджीрди рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓, рддुрдЧ्рд▓рдХों рдХे рд╢ाрд╕рди рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ुрдЖ।
  • 1347-1526 рдмрд╣рдордиी рд░ाрдЬрд╡ंрд╢।
  • 1351 рдЧिрдпाрд╕-рдЕрд▓-рджीрди рдорд╣рдоूрдж рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1351-1388 рдл़िрд░ोрдЬ़ рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1388-1389 рдЧिрдпाрд╕-рдЕрд▓-рджीрди рддुрдЧрд▓рдХ рд╢ाрд╣ рдж्рд╡िрддीрдп рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1389-1390 рдЕрдмू рдмрдХ्рд░ рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1390-1394 рдиाрд╕िрд░ рдЕрд▓-рджीрди рдоुрд╣рдо्рдордж рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1394 рдЕрд▓ा-рдЕрд▓-рджीрди рд╕िрдХंрджрд░ рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1394-1412 рдиाрд╕िрд░ рдЕрд▓-рджीрди рдорд╣рдоूрдж рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1398–1399 рддैрдоुрд░ рд▓ंрдЧ рдХी рд╕ेрдиाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд▓ूрдЯрдкाрдЯ।
  • 1414-1450 рджिрд▓्рд▓ी рдХे рд╕ुрд▓्рддाрдиों рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдп्рдпрджों рдХा рд╢ाрд╕рди।
  • 1440-1518 рдХрдмीрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рднी рдзрд░्рдоों рдХी рдПрдХрддा рдХा рдЙрдкрджेрд╢।
  • 1450 рдоें рд▓ोрдзिрдпों рдиे рд╕рдп्рдпрджों рдХो рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдк्рд░рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा।
  • 1469-1539 рдЧुрд░ु рдиाрдирдХ, рд╕िрдЦ рдзрд░्рдо рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1480-1564 рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рд╕ंрдЧीрдд рдХे рд╕ंрдЧीрддрдХाрд░ рдкुрд░рди्рджрд░ рджाрд╕ рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1482-1673 рдЕрд╣рдорджрдирдЧрд░, рдмрд░ाрд░, рдмीрдЬाрдкुрд░ рдХे рджрдХ्рд╖िрдгी рд╕рд▓्рддрдирддों,
  • 1482-1673 рджрдХ्рдХрди рдХे рд╕рд▓्рддрдирдд рдЕрд╣рдорджрдирдЧрд░, рдмрд░ाрд░, рдмीрдЬाрдкुрд░, рдмीрджрд░, рдФрд░ рдЧोрд▓рдХुंрдбा рдХा рдЙрджрдп।
  • 1486-1533 рд╣िंрджू рднрдХ्рддि рдХे рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдЪैрддрди्рдп рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓। 1492 рдХोрд▓ंрдмрд╕ рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд▓िрдП рдкрд╣рд▓ी рдпाрдд्рд░ा рдХी।
  • 1498 рд╡ाрд╕्рдХो рдбा рдЧाрдоा рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд░рдд рдоें рдкुрд░्рддрдЧाрд▓ी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рд╕्рдеाрдкिрдд।
  • 1509-1529 рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рдкрд░ рдХृрд╖्рдгрджेрд╡ рд░ाрдп рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1510 рдЕрдлोंрд╕ो рдбी рдЕрд▓्рдмुрдХрд░्рдХ рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдкुрд░्рддрдЧाрд▓िрдпों рдиे рдЧोрд╡ा рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХिрдпा।
  • 1526 рдмाрдмрд░ рдиे рдкाрдиीрдкрдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рд▓рдб़ाрдИ рдоें рджिрд▓्рд▓ी рдХे рд╕ुрд▓्рддाрди рдЗрдм्рд░ाрд╣िрдо рд▓ोрджी рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा।
  • 1530 рдмाрдмрд░ рдХी рдоौрдд рдФрд░ рд╣ुрдоाрдпूं рдХा рд╢ाрд╕рди।
  • 1532-1623 рддुрд▓рд╕ी рджाрд╕ рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1540 рд╢ेрд░рд╢ाрд╣ рдиे рд╣ुрдоाрдпूं рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा, рд╣ुрдоाрдпूं рдХा рдлाрд░рд╕ рдоें рдиिрд░्рд╡ाрд╕рди।
  • 1551-1602 рдЕрдмुрд▓ рдлрдЬ़рд▓ рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1555 рд╣ुрдоाрдпूं рдХी рд╡ाрдкрд╕ी рдФрд░ рд╣ुрдоाрдпूं рдж्рд╡ाрд░ा рджिрд▓्рд▓ी рдкрд░ рдкुрдиः рдХрдм्рдЬ़ा।
  • 1556 рд╣ुрдоाрдпूं рдХी рдоौрдд рдФрд░ рдЕрдХрдмрд░ рдЧрдж्рджी рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी рдмрдиा। рдкाрдиीрдкрдд рдХा рдж्рд╡िрддीрдп рдпुрдж्рдз।
  • 1556-1605 рдЕрдХрдмрд░ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓। 1558 рдПрд▓िрдЬाрдмेрде рдк्рд░рдердо рдХा рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдоें рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдЖрд░ोрд╣рдг।
  • 1563 рд╣िंрджुрдУं рдкрд░ рддीрд░्рдердпाрдд्рд░ा рдХрд░ рдХी рд╕рдоाрдк्рддि।
  • 1564 рдЧैрд░ рдоुрд╕्рд▓िрдоों рдкрд░ рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓े рдХрд░ рдЬिрдЬрдпा рдХी рд╕рдоाрдк्рддि।
  • 1571 рдлрддेрд╣рдкुрд░ рд╕ीрдХрд░ी рдоें рдирдИ рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
  • 1573 рдЧुрдЬрд░ाрдд рдкрд░ рд╡िрдЬрдп।
  • 1575 рдЗрдмाрджрддрдЦाрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
  • 1576 рдмंрдЧाрд▓ рдкрд░ рд╡िрдЬрдп।
  • 1581 рдХाрдмुрд▓ рдкрд░ рд╡िрдЬрдп।
  • 1582 рдЕрдХрдмрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рджीрди-рдП-рдЗрд▓ाрд╣ी рдХा рдЖрд░ंрдн।
  • 1584 рдлрддेрд╣рдкुрд░ рд╕ीрдХрд░ी рдХा рдд्рдпाрдЧ।
  • 1592 рдЙрдб़ीрд╕ा рдХी рд╡िрдЬрдп।
  • 1595 рдмрд▓ूрдЪिрд╕्рддाрди рдХी рд╡िрдЬрдп।
  • 1600 рдорд╣ाрд░ाрдиी рдПрд▓िрдЬाрдмेрде рдк्рд░рдердо рдж्рд╡ाрд░ा рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рдХो рдЪाрд░्рдЯрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।
  • 1605-1627 рдЬрд╣ांрдЧीрд░ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1612 рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ूрд░рдд рдоें рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1616-1618 рд╕рд░ рдеॉрдорд╕ рд░ो рдЬрд╣ांрдЧीрд░ рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдЖрдпा, рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рдХो рднाрд░рдд рдоें рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдиुрдорддि।
  • 1619 рд╕ूрд░рдд рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ "рдХाрд░рдЦाрдиे" рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1628-1658 рд╢ाрд╣рдЬрд╣ां рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1630-1680 рдорд░ाрдаा рд╡ंрд╢ рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ, рд╢िрд╡ाрдЬी рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1642 рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдХिрд▓े рдлोрд░्рдЯ рд╕ेंрдЯ рдЬॉрд░्рдЬ рдХी рдордж्рд░ाрд╕ рдоें рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1643 рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ।
  • 1658-1707 рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1664 рдл्рд░ेंрдЪ рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1674 рд╢िрд╡ाрдЬी рдХी рдЫрдд्рд░рдкрддि рдХे рд░ूрдк рдоें рддाрдЬрдкोрд╢ी।
  • 1679 рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдиे рдЧैрд░ рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдкрд░ рдЬिрдЬрдпा рдкुрдиः рд▓рдЧाрдпा।
  • 1681 рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдиे рджрдХ्рдХрди рдХी рд╡िрдЬрдп рдХे рд▓िрдП рдЕрднिрдпाрди рд╢ुрд░ू рдХिрдпा।
  • 1686 рдмीрдЬाрдкुрд░ рдкрд░ рд╡िрдЬрдп।
  • 1689 рдЧोрд▓рдХुंрдбा рдкрд░ рдХрдм्рдЬ़ा, рд╢рдо्рднूрдЬी рдХो рдкрдХрдб़ рдХрд░ рд╣рдд्рдпा рдХी рдЧрдпी।
  • 1690 рдЬॉрдм рдЪрд░्рдиोрдХ рдиे рдХрд▓рдХрдд्рддा рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।
  • 1699 рд╕िрдЦ рдЦाрд▓рд╕ा рджрд╕рд╡ें рдЧुрд░ु, рдЧोрдмिंрдж рд░ाрдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд।

рдЕрдаाрд░рд╣рд╡ीं рдФрд░ рдЙрди्рдиीрд╕рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдоुрдЧрд▓

  • 1707-1712 рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1713-1719 рдлрд░्рд░ुрдЦ़ рд╕िрдпрд░ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓। рд╕ैрдпрдж рдмंрдзु рд╣ुрд╕ैрди рдЕрд▓ी рдФрд░ рдЕрдм्рджुрд▓्рд▓ा рдХा ‘рд░ाрдЬा рдиिрд░्рдоाрддाрдУं’ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡।
  • 1714 рдкेрд╢рд╡ा рдмाрд▓ाрдЬी рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдХे рддрд╣рдд рдорд░ाрдаा рд╢рдХ्рддि рдХा рдЙрджрдп।
  • 1719 рд░рдлी-рдЙрдж рджрд░рдЬाрдд, рд░рдлी-рдЙрдж рджौрд▓рдд, рдФрд░ рдиिрдХुрд╕िрдпрд░ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1719-1748 рдоुрд╣рдо्рдордж рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1723 рдиिрдЬाрдо рдЕрд▓-рдоुрд▓्рдХ рдиे рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдоें рдиिрдЬ़ाрдоी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।
  • 1739 рдХрд░рдиाрд▓ рдХी рд▓рдб़ाрдИ। рдИрд░ाрди рдХे рдиाрджिрд░ рд╢ाрд╣ рдиे рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд▓ूрдЯрдкाрдЯ рдХी।
  • 1748-1754 рдЕрд╣рдордж рд╢ाрд╣ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓। 1750 рдпूрд░ोрдк рдоें рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд░ांрддि।
  • 1754-1759 рдЖрд▓рдордЧीрд░ рдж्рд╡िрддीрдп рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1759-1806 рд╢ाрд╣ рдЖрд▓рдо рдж्рд╡िрддीрдп рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1806-1837 рдЕрдХрдмрд░ рдж्рд╡िрддीрдп рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।
  • 1837-1857 рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╣ рдж्рд╡िрддीрдп рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓।

рдЕрдаाрд░рд╣рд╡ीं рдФрд░ рдЙрди्рдиीрд╕рд╡ीं рд╕рджी рдХे рднाрд░рдд рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢

  • 1742-1763 рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдкрд░ рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рдХे рд▓िрдП, рдЕрдкрдиे рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдпुрдж्рдз рдХे рдкрд░िрдгाрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдФрд░ рдл्рд░ेंрдЪ рдоें рд▓рдб़ाрдИрдпां।
  • 1746 рдЬोрд╕ेрдл рдл़्рд░ाँрд╕्рд╡ा рджुрдк्рд▓ेрдЗрдХ्рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдордж्рд░ाрд╕ рдкрд░ рдХрдм्рдЬा।
  • 1746-1794 рд╕рд░ рд╡िрд▓िрдпрдо рдЬोрди्рд╕ рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1748 рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдиे рдордж्рд░ाрд╕ рд╡ाрдкрд╕ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा।
  • 1751 рд░ॉрдмрд░्рдЯ рдХ्рд▓ाрдЗрд╡ рдиे рдЕрд░्рдХाрдЯ рдкрд░ рдХрдм्рдЬा рдХिрдпा।
  • 1756 рдХрд▓рдХрдд्рддा рдХी рдм्рд▓ैрдХ рд╣ोрд▓ рдШрдЯрдиा।
  • 1757 рдХ्рд▓ाрдЗрд╡ рдиे рдк्рд▓ाрд╕ी рдХी рд▓рдб़ाрдИ рдЬीрддी।
  • 1760 рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдж्рд╡ाрд░ा рдл्рд░ांрд╕ीрд╕िрдпों рдХी рдкрд░ाрдЬрдп।
  • 1761 рд╣ैрджрд░ рдЕрд▓ी рдж्рд╡ाрд░ा рдоैрд╕ूрд░ рдоें рдоुрд╕्рд▓िрдо рд╕рдд्рддा рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1764 рдмрдХ्рд╕рд░ рдХी рд▓рдб़ाрдИ рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЬीрдд।
  • 1765 рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рдХो рдмंрдЧाрд▓ рдХी рджीрд╡ाрдиी рдоिрд▓ी।
  • 1772–1785 рд╡ाрд░ेрди рд╣ेрд╕्рдЯिंрдЧ्рд╕, рдмंрдЧाрд▓ рдХा 1772-1773 рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓; рднाрд░рдд рдХा 1784-1785 рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1774 рд░ोрд╣िрд▓्рд▓ा рдпुрдж्рдз।
  • 1778 рдк्рд░рдердо рдорд░ाрдаा рдпुрдж्рдз।
  • 1784 рдоें рдмंрдЧाрд▓ рдПрд╢िрдпाрдЯिрдХ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1786-1793 рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдХाрд░्рдирд╡ाрд▓िрд╕, рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1793 рдХाрд░्рдирд╡ाрд▓िрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдпी рдЬрдоींрджाрд░ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1789-1805 рд░िрдЪрд░्рдб рдХोрд▓े рд╡ेрд▓ेрд╕्рдЬрд▓ी рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1799 рдоैрд╕ूрд░ рдХे рдЯीрдкू рд╕ुрд▓्рддाрди рдХो рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдкрдЯ्рдЯрдо рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдж्рд╡ाрд░ा рд╣рд░ा рджिрдпा рдЧрдпा।
  • 1801-1839 рд░рдгрдЬीрдд рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕िрдЦ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1802 рднрд╕ीрди рдХी рд╕ंрдзि।
  • 1803 рдж्рд╡िрддीрдп рдЖंрдЧ्рд▓-рдорд░ाрдаा рдпुрдж्рдз।
  • 1805 рдЬुрд▓ाрдИ-рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдХाрд░्рдирд╡ाрд▓िрд╕, рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдмрдиा।
  • 1805-1807 рдЬॉрд░्рдЬ рдмाрд░рд▓ो рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣рдХ рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдмрдиा।
  • 1807-1813 рдЧिрд▓्рдмрд░्рдЯ рдЗрд▓िрдпрдЯ, рдлрд░्рд╕्рдЯ рдЕрд░्рд▓ рдСрдл़ рдоिंрдЯो, рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1813 рдИрд╕ाрдИ рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдХा рднाрд░рдд рдЖрдЧрдорди।
  • 1813–1823 рд╡ाрд░ेрди рд╣ेрд╕्рдЯिंрдЧ्рд╕ рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1814-1816 рдЖंрдЧ्рд▓-рдЧोрд░рдЦा рдпुрдж्рдз।
  • 1818 рддीрд╕рд░े рдорд░ाрдаा рдпुрдж्рдз рдоें, рдорд░ाрдаों рдХी рд╣ाрд░।
  • 1817-1898 рд╕ैрдпрдж рдЕрд╣рдордж рдЦाрди рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1823-1828 рд╡िрд▓िрдпрдо рдкिрдЯ рдПрдорд╣рд░्рд╕्рдЯ рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1826 рдмрд░्рдоा рдХे рд╕ाрде рдпांрджрдмू рдХी рд╕ंрдзि।
  • 1827 рд╢िрдорд▓ा рдХा рдЧрд░्рдоिрдпों рдоें рдХाрдордХाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा।
  • 1828 рд░ाрдо рдоोрд╣рди рд░ाрдп рдж्рд╡ाрд░ा рдм्рд░рд╣्рдо рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1828-1835 рд╡िрд▓िрдпрдо рдХैрд╡ेंрдбिрд╢ рдмेंрдЯिрдХ, рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1829 рд╕рддी рдк्рд░рдеा рдХो рдЕрд╡ैрдз рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
  • 1835-1836 рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдеिрдпोрдлिрд▓рд╕ рдоेрдЯрдХाрд▓्рдл, рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣рдХ рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1836-1842 рдЬॉрд░्рдЬ рдИрдбрди, рдСрдХрд▓ैंрдб рдХा рдЕрд░्рд▓, рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1838-1842 рдкрд╣рд▓ा рдЕрдлрдЧाрди рдпुрдж्рдз।
  • 1839-1842 рдЕрдл़ीрдо рдпुрдж्рдз।
  • 1842-1844 рдПрд▓рдирдмрд░ो рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓|
  • 1843 рд╕िंрдз рдкрд░ рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдм्рдЬा।
  • 1844–1848 рд╣ेрдирд░ी рд╣ाрд░्рдбिंрдЧ рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1845 рдк्рд░рдердо рд╕िрдЦ рдпुрдж्рдз।
  • 1848–1856 рдбрд▓рд╣ौрдЬी рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 1848-1849 рдж्рд╡िрддीрдп рдЖंрдЧ्рд▓ рд╕िрдЦ рдпुрдж्рдз।
  • 1849 рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдкंрдЬाрдм рдХा рд╡िрд▓рдп।
  • 1852 рдж्рд╡िрддीрдп рдмрд░्рдоा рдпुрдж्рдз।
  • 1853 рдоुंрдмрдИ рдФрд░ рдаाрдгे рдХे рдмीрдЪ рдкрд╣рд▓ी рд░ेрд▓рд╡े рд▓ाрдЗрди, рдХोрд▓рдХाрддा рдФрд░ рдЖрдЧрд░ा рдХे рдмीрдЪ рдкрд╣рд▓ी рдЯेрд▓ीрдЧ्рд░ाрдл рд▓ाрдЗрди।
  • 1856 рдЕрд╡рдз рдХा рд╡िрд▓рдп।
  • 1856–1861 рдХैрдиिंрдЧ, рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдФрд░ рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1856-1920 рдмाрд▓ рдЧंрдЧाрдзрд░ рддिрд▓рдХ рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 10 рдордИ 1857, рднाрд░рддीрдп рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд।
  • 1858 рдоें рдорд╣ाрд░ाрдиी рдХी рдШोрд╖рдгा।
  • 1862–1863 рдПрд▓्рдЧिрди рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1864–1869 рдЬॉрди рд▓ाрд░ेंрд╕ рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1865 рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рдмीрдЪ рдЯेрд▓ीрдЧ्рд░ाрдл рдХрдиेрдХ्рд╢рди।
  • 1866-1915 рдЧोрдкाрд▓ рдХृрд╖्рдг рдЧोрдЦрд▓े рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1867 рдк्рд░ेрд╕ рдФрд░ рдкुрд╕्рддрдХ рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдЕрдзिрдиिрдпрдо рд▓ाрдЧू।
  • 1869–1872 рдоेрдпो рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1869-1948 рдоोрд╣рдирджाрд╕ рдХрд░рдордЪंрдж рдЧांрдзी рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1872 рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рдЬрдирдЧрдгрдиा।
  • 1872–1876 рдиाрд░्рдердм्рд░ुрдХ рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1875 рдоुрд╣рдо्рдордж рдПंрдЧ्рд▓ो рдУрд░िрдПंрдЯрд▓ рдХाрд▓ेрдЬ рдЕрд▓ीрдЧрдв़ рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд।
  • 1875 рдоेрдпो рдХॉрд▓ेрдЬ рдЕрдЬрдоेрд░ рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд।
  • 1875-1950 рд╕рд░рджाрд░ рд╡рд▓्рд▓рднрднाрдИ рдкрдЯेрд▓ рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1876 рд░ॉрдпрд▓ рдЯाрдЗрдЯрд▓ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдж्рд╡ाрд░ा рдорд╣ाрд░ाрдиी рд╡िрдХ्рдЯोрд░िрдпा, рднाрд░рдд рдХी рдорд╣ाрд░ाрдиी рдмрдиी।
  • 1876–1880 рд▓िрдЯрди рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1876-1948 рдоोрд╣рдо्рдордж рдЕрд▓ी рдЬिрди्рдиा рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1878 рд╡рд░्рдиाрдХुрд▓рд░ рдк्рд░ेрд╕ рдПрдХ्рдЯ рдПрд╡ं рджूрд╕рд░ा рдЖंрдЧ्рд▓-рдЕрдлрдЧाрди рдпुрдж्рдз।
  • 1880–1884 рд░िрдкрди рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1880 рдоेрд╡ंрдж (рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди) рдХा рдпुрдж्рдз, рд▓ाрд░्рдб рд░ॉрдмрд░्рдЯ्рд╕ рдиे рдХंрдзाрд░ рдХी рдУрд░ рдХूрдЪ рдХिрдпा।
  • 1882 рдордж्рд░ाрд╕ рдХे рдкाрд╕ рдеिрдпोрд╕ोрдлिрдХрд▓ рд╕ोрд╕ाрдпрдЯी рдХे рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1883-1884 рдЗрд▓्рдмрд░्рдЯ рд╡िрдзेрдпрдХ рд╡िрд╡ाрдж।
  • 1884–1888 рдбрдлрд░िрди рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1885 рдмंрдмрдИ рдоें рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рддीрд╕рд░ा рдЖंрдЧ्рд▓-рдмрд░्рдоा рдпुрдж्рдз।
  • 1886 рдмрд░्рдоा рдХो рдХрдм्рдЬे рдоें рд▓िрдпा рдЧрдпा।
  • 1888–1894 рд▓ैंрд╕рдбाрдЙрди рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1889 рдкंрдЬाрдм рдоें рдЕрд╣рдорджिрдпा рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
  • 1889-1964 рдЬрд╡ाрд╣рд░ рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ू рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1891 рд╕рд╣рдорддि рдЕрдзिрдиिрдпрдо рд▓ाрдЧू (Age of Consent Act) рдХिрдпा рдЧрдпा।
  • 1892 рднाрд░рддीрдп рдкрд░िрд╖рдж рдЕрдзिрдиिрдпрдо рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЧрдпा।
  • 1894-1899 рдПрд▓्рдЧिрди рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1895-1951 рд▓िрдпाрдХрдд рдЕрд▓ी рдЦाрди рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1899–1905 рдХрд░्рдЬрди рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।

рдмीрд╕рд╡ीं рд╕рджी рд╕े 1947 рддрдХ

  • 1900 рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо рд╕ीрдоांрдд рдк्рд░ांрдд рдмрдиाрдпा।
  • 1904 рддिрдм्рдмрдд рдоें рдпंрдЧрд╣рд╕рдмंрдж рдЕрднिрдпाрди।
  • 1905 рдмंрдЧाрд▓ рдХा рд╡िрднाрдЬрди।
  • 1905–1910 рдоिрди्рдЯो рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1906 рдСрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоुрд╕्рд▓िрдо рд▓ीрдЧ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1907 рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕ूрд░рдд рдоें рдЙрджाрд░рд╡ाрджिрдпों рдФрд░ рдЪрд░рдордкंрдеिрдпों (рдирд░рдо рджрд▓ рд╡ рдЧрд░рдо рджрд▓) рдХे рдмीрдЪ рд╡िрднाрдЬिрдд।
  • 1908 рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо।
  • 1909 рддिрд▓рдХ рд░ाрдЬрдж्рд░ोрд╣ рдХा рджोрд╖ी рдкाрдпा। рднाрд░рдд рдХे рдХाрдиूрди рдХी рдкрд░िрд╖рджों (рдоिंрдЯो-рдоोрд░्рд▓े рд╕ुрдзाрд░ों) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा। рд▓ाрд░्рдб рд╕िрди्рд╣ा рдЧрд╡рд░्рдирд░-рдЬрдирд░рд▓ рдХी рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд▓िрдП рдиिрдпुрдХ्рдд।
  • 1910 рд╢्рд░ी рдЕрд░рд╡िंрдж рдШोрд╖ рдж्рд╡ाрд░ा рдкांрдбिрдЪेрд░ी рдоें рдЖрд╢्рд░рдо рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा।
  • 1910 рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ (рдЕрдкрд░ाрдз рдХे рд▓िрдП рдЙрдХрд╕ाрдиा) рдЕрдзिрдиिрдпрдо।
  • 1911 рдоें рджिрд▓्рд▓ी рджрд░рдмाрд░। рднाрд░рдд рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХрд▓рдХрдд्рддा рд╕े рджिрд▓्рд▓ी рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рдХрд░ рджी рдЧрдпी। рдмंрдЧाрд▓ рдХे рд╡िрднाрдЬрди рдХो рд░рдж्рдж рдХрд░ рджिрдпा।
  • 1911–1916 рд╣ाрд░्рдбिंрдЧ рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1913 рд░рд╡ीрди्рдж्рд░рдиाрде рдЯैрдЧोрд░ рдХो рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд▓िрдП рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░।
  • 1915 рднाрд░рдд рд░рдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдиिрдпрдо। рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз, 1914-1918।
  • 1916 рдСрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоुрд╕्рд▓िрдо рд▓ीрдЧ рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рдмीрдЪ рд▓рдЦрдирдК рд╕рдордЭौрддा। рд╣ोрдо рд░ूрд▓ рдЖंрджोрд▓рди।
  • 1916–1921 рдЪेрдо्рд╕рдлोрд░्рдб рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1917 рдоोंрдЯेрдЧ्рдпू рдШोрд╖рдгा।
  • 1917-1984 рдЗंрджिрд░ा рдЧाँрдзी рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1918 рдоें рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо (рдоोंрдЯेрдЧ्рдпू-рдЪेрдо्рд╕рдлोрд░्рдб рд╕ुрдзाрд░)।
  • 1919 рд░ोрд▓ेрдЯ рдЕрдзिрдиिрдпрдо। рдЕрдоृрддрд╕рд░ (рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ) рдирд░рд╕ंрд╣ाрд░।
  • 1920 рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдХे рдкрд╣рд▓े рдЕрд╕рд╣рдпोрдЧ рдЖंрджोрд▓рди рдХी рд╢ुрд░ूрдЖрдд।
  • 1920-1924 рдЦिрд▓ाрдлрдд рдЖंрджोрд▓рди।
  • 1921–1926 рд░ीрдбिंрдЧ рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1921-1992 рд╕рдд्рдпрдЬीрдд рд░े рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓।
  • 1922 рдЪौрд░ा рдЪौрд░ी рдШрдЯрдиा। рдЧांрдзीрдЬी рдХो рдЫрд╣ рд╕ाрд▓ рдХी рдХैрдж рдХी рд╕рдЬा рд╕ुрдиाрдИ рдЧрдпी। рд╕्рд╡рд░ाрдЬ рдкाрд░्рдЯी рдХा рдЧрдарди।
  • 1924 рдЧांрдзी рдЬेрд▓ рд╕े рд░िрд╣ा।
  • 1925 рдоुрдж्рджिрдорди рд╕рдоिрддि рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ। рд╕िрдЦ рдЧुрд░ुрдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдзिрдиिрдпрдо।
  • 1925–1931 рдЗрд░рд╡िрди рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1927 рд╕ाрдЗрдорди рдХрдоीрд╢рди рдиिрдпुрдХ्рдд।
  • 1928 рдиेрд╣рд░ू рд░िрдкोрд░्рдЯ। рд▓ाрд╣ौрд░ рдоें рд▓ाрд▓ा рд▓ाрдЬрдкрдд рд░ाрдп рдХी рдоौрдд।
  • 1929 рдоें рдоोрд╣рдо्рдордж рдЕрд▓ी рдЬिрди्рдиा рдХा рдЪौрджрд╣ рд╕ूрдд्рд░ीрдп рдлाрд░्рдоूрд▓ा।
  • 1930 рдЬрдирд╡рд░ी 26, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕ рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдШोрд╖िрдд। рджांрдбी рдпाрдд्рд░ा। рд╕ाрдЗрдорди рдХрдоीрд╢рди рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдк्рд░рд╕्рддुрдд। рдк्рд░рдердо рдЧोрд▓рдоेрдЬ рд╕рдо्рдоेрд▓рди। рд╕рд░ рдоुрд╣рдо्рдордж рдЗрдХрдмाрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдоुрд╕्рд▓िрдо рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдоांрдЧ।
  • 1931 рдоुंрдмрдИ рдоें рдкрд╣рд▓ी рднाрд░рддीрдп рдлिрд▓्рдо рдХा рдиिрд░्рдоाрдг। рдЧांрдзी-рдЗрд░рд╡िрди рдкैрдХ्рдЯ। рджूрд╕рд░ा рдЧोрд▓рдоेрдЬ рд╕рдо्рдоेрд▓рди। рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ेрд╕ (рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рд╢рдХ्рддिрдпां) рдЕрдзिрдиिрдпрдо।
  • 1931–1936 рд╡िрд▓िंрдЧрдЯрди рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1932 рдЕрдЧрд╕्рдд 16, рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░। рддीрд╕рд░ा рдЧोрд▓рдоेрдЬ рд╕рдо्рдоेрд▓рди।
  • 1935 рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо।
  • 1936–1943 рд▓िрдирд▓िрдердЧो рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1937 рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡। рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрдд рдк्рд░ांрддों рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдЧрдарди।
  • 1939 рднाрд░рдд рд░рдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдиिрдпрдо। 1939-1945 рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз। рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рдк्рд░ांрддीрдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдиे рдЗрд╕्рддीрдлा рджिрдпा। 22 рджिрд╕ंрдмрд░, рдСрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоुрд╕्рд▓िрдо рд▓ीрдЧ рдиे рдоुрдХ्рддि рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा।
  • 1940 рдЕрдЧрд╕्рдд рдк्рд░рд╕्рддाрд╡।
  • 1941 рдоाрд░्рдЪ 23, рдСрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоुрд╕्рд▓िрдо рд▓ीрдЧ рдХी рд▓ाрд╣ौрд░ рдШोрд╖рдгा, рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХी рдоांрдЧ।
  • 1942 рдХ्рд░िрдк्рд╕ рдоिрд╢рди। рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХा 'рднाрд░рдд рдЫोрдб़ो' рдЕрднिрдпाрди।
  • 1943 рдоें рдмंрдЧाрд▓ рдХा рдЕрдХाрд▓। рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдмोрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдЗंрдбिрдпрди рдиेрд╢рдирд▓ рдЖрд░्рдоी рдХा рдЧрдарди।
  • 1943–1947 рд╡ेрд╡ेрд▓ рднाрд░рдд рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1944 рдЧांрдзी-рдЬिрди्рдиा рд╡ाрд░्рддा।
  • 1945 рджेрд╕ाрдИ-рд▓िрдпाрдХрдд рд╕рдордЭौрддा। 27 рдЬूрди рд╕े 14 рдЬुрд▓ाрдИ, рдкрд╣рд▓ा рд╢िрдорд▓ा рд╕рдо्рдоेрд▓рди।
  • рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡।
  • 1946 рдХैрдмिрдиेрдЯ рдоिрд╢рди। рдЕрдЧрд╕्рдд 16 рдСрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоुрд╕्рд▓िрдо рд▓ीрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ीрдзी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рджिрд╡рд╕ (Direct Action Day)। рдиोрдЖрдЦрд▓ी рдХे рджंрдЧे। рджूрд╕рд░ा рд╢िрдорд▓ा рд╕рдо्рдоेрд▓рди। рдЕंрддрд░िрдо рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдЧрдарди।
  • 1947 20 рдл़рд░рд╡рд░ी, рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХ्рд▓ीрдоेंрдЯ рдПрдЯрд▓ी рдХा рдмрдпाрди। рдоाрдЙंрдЯрдмेрдЯрди рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдФрд░ рд╡ाрдпрд╕рд░ाрдп। 3 рдЬूрди рдХी рдпोрдЬрдиा, рднाрд░рдд рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рд╡िрднाрдЬрди рдХी рдШोрд╖рдгा। рдЕрдЧрд╕्рдд 14, рднाрд░рдд рдФрд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХी рдЖрдЬाрджी।

1947 рдХे рдмाрдж рдХा рднाрд░рдд

  • 1947-1948 рд▓ुрдИрд╕ рдоाрдЙंрдЯрдмेрдЯрди рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдЗрд╕рд░ाрдп।
  • 1947-1964 рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ू рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी।
  • 30 рдЬрдирд╡рд░ी 1948, рдоोрд╣рдирджाрд╕ рдХрд░рдордЪंрдж рдЧांрдзी рдХी рд╣рдд्рдпा। рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдФрд░ рд╡िрд▓рдп।
  • 1948-1950 рдЪрдХ्рд░рд╡рд░्рддी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ाрдЪाрд░ी рднाрд░рдд рдХे рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓।
  • 26 рдЬрдирд╡рд░ी 1950, рдбा. рднीрдо рд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдоें рдЖрддा рд╣ै। рд░ाрдЬेрди्рдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж, рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдердо рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा। рд╡рд▓्рд▓рднрднाрдИ рдкрдЯेрд▓ рдХी рдоौрдд। рдорджрд░ рдЯेрд░ेрд╕ा рдж्рд╡ाрд░ा рдЪैрд░िрдЯी рдСрдл़ рдоिрд╢рдирд░ीрдЬ рд╕्рдеाрдкिрдд।
  • 1951 рдк्рд░рдердо рдкंрдЪрд╡рд░्рд╖ीрдп рдпोрдЬрдиा।
  • 1952 рдкрд╣рд▓ा рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡।
  • 1955 рдмांрдбुंрдЧ рд╕рдо्рдоेрд▓рди।
  • 1956 рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рдкрд░рдоाрдгु рд░िрдПрдХ्рдЯрд░ рдЖрдкрд░ेрд╢рди рдиे рдХाрдо рдХрд░рдиा рд╢ुрд░ू рдХिрдпा। рд░ाрдЬ्рдп рдкुрдирд░्рдЧрдарди рдЕрдзिрдиिрдпрдо। рджूрд╕рд░ी рдкंрдЪрд╡рд░्рд╖ीрдп рдпोрдЬрдиा।
  • 1957 рдоें рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рднाрд░рдд рдоें рд╢ाрдоिрд▓। рджूрд╕рд░ा рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡।
  • 1959 рдоें рджрд▓ाрдИ рд▓ाрдоा рдХा рддिрдм्рдмрдд рд╕े рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП рдкрд▓ाрдпрди।
  • 1960 рджिрд▓्рд▓ी рд╕े рджूрд░рджрд░्рд╢рди рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░рдг। рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рд╕ाрде рд╕िंрдзु рдЬрд▓ рд╕ंрдзि।
  • 1961 рдЧोрд╡ा рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХिрдпा рдФрд░ рд╡िрд▓рдп।
  • 1962 рдиाрдЧाрд▓ैंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдЧрдарди। рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди рдХे рд╕ाрде рд╕ीрдоा рдпुрдж्рдз।
  • 1962-1967 рд╕рд░्рд╡рдкрд▓्рд▓ी рд░ाрдзाрдХृрд╖्рдгрди рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि।
  • 1964 рдордИ 24, рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ू рдХी рдоृрдд्рдпु।
  • 1964-1966 рд▓ाрд▓ рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी।
  • 1965 рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рд╕ाрде рдпुрдж्рдз।
  • 1966 рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рд╕ाрде рддाрд╢рдХंрдж рд╕рдордЭौрддा। рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиी।
  • 1967 рдЪौрдеा рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡।
  • 1967-1969 рдЬाрдХिрд░ рд╣ुрд╕ैрди рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि।
  • 1968 рд╣рд░िрдд рдХ्рд░ांрддि рдХी рд╢ुрд░ूрдЖрдд।
  • 1969-1974 рд╡рд░ाрд╣рдЧिрд░ि рд╡ेंрдХрдЯ рдЧिрд░ि, рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि। рдоाрдирд╡ рдХा рдЪрди्рдж्рд░рдоा рдкрдд рдкрд╣рд▓ा рдХрджрдо 1969।
  • 1971 рдк्рд░िंрд╕ेрд╕ рдк्рд░िрд╡ी рдкрд░्рд╕ рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдпा। рд╢ांрддि, рдоैрдд्рд░ी рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдкрд░ рднाрд░рдд-рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдзि। 4 рджिрд╕ंрдмрд░, рдкूрд░्рд╡ी рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдоें рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рд╕ाрде рдпुрдж्рдз।
  • 1974 рдордИ 5, рднाрд░рдд рдж्рд╡ाрд░ा рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг।
  • 1975 26 рдЬूрди, "рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкाрддрдХाрд▓" рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдж्рд╡ाрд░ा рдШोрд╖िрдд।
  • 1977-1979 рдоोрд░ाрд░рдЬी рджेрд╕ाрдИ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
  • 1980 рдоें рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдХे рд▓िрдП рджुрдмाрд░ा рдЪुрдиी рдЧрдпीं।
  • 1984 рдЬूрди, рдЕрдоृрддрд╕рд░ рдоें, 'рдСрдкрд░ेрд╢рди рдм्рд▓ूрд╕्рдЯाрд░'। рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 31, рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдХी рд╣рдд्рдпा। рд░ाрдЬीрд╡ рдЧांрдзी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
  • 1985 рдирдИ рдЖрд░्рдеिрдХ рдиीрддि।
  • 1987 рдоिрдЬोрд░рдо, рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдЧोрд╡ा рдирдП рд░ाрдЬ्рдп рдмрдиे। рдЬुрд▓ाрдИ, рднाрд░рддीрдп-рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдиे рд╕ंрдзि рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП।
  • 1989 рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
  • 1990 рдЪрди्рдж्рд░ рд╢ेрдЦрд░ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
  • 1991 рдордИ 21, рд░ाрдЬीрд╡ рдЧांрдзी рдХी рд╣рдд्рдпा। рдкी рд╡ी рдирд░рд╕िंрд╣ рд░ाрд╡ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
  • 1992 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, рдмाрдмрд░ी рдорд╕्рдЬिрдж рдХो рдз्рд╡рд╕्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।
  • 1996 рддेрд░рд╣ рджिрдиों рдХे рд▓िрдП рдЕрдЯрд▓ рдмिрд╣ाрд░ी рд╡ाрдЬрдкेрдпी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे। рдПрдЪ рдбी рджेрд╡ेрдЧौрдб़ा рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
  • 1997 рдЗंрджрд░ рдХुрдоाрд░ рдЧुрдЬрд░ाрд▓ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
  • рдХोрдЪेрд░ी рд░рдорди рдиाрд░ाрдпрдгрди рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि। 29 рд╕िрддंрдмрд░, рднाрд░рдд рдиे рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоें рд░ॉрдХेрдЯ рднेрдЬрдиे рдХी рд╢ुрд░ूрдЖрдд рдХी।
  • 1998 рдоाрд░्рдЪ 20, рдЕрдЯрд▓ рдмिрд╣ाрд░ी рд╡ाрдЬрдкेрдпी, рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी। 11-13 рдордИ, рднाрд░рдд рдиे рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा। 13 рдордИ, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рднाрд░рдд рдкрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдпा। рдИрд╕ाрдЗрдпों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╣िंрд╕ा।
  • 2004 рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ों рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕рдд्рддा рдоें рд▓ौрдЯी।
  • реирежрезрек рд▓ोрдХрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ों рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХो рдмрд╣ुрдордд ;  рдирд░ेрди्рдж्рд░ рднाрдИ рдоोрджी рдк्рд░рдзाрдирдорди्рдд्рд░ी рдмрдиे।

Tuesday, November 19, 2019

Sunday, October 27, 2019

рдкूрд░рдм рд╕े рдкрд╢्рдЪिрдо рддрдХ рд╣рд░ рдЬрдЧрд╣ рд░ाрдо .

рдкूрд░рдм рд╕े рдкрд╢्рдЪिрдо рддрдХ рд╣рд░ рдЬрдЧрд╣ рд░ाрдо .

рднाрд░рдд рдХी рдЬिрд╡ंрдд рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╢рдХ्рддि рдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд░ाрдо рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд░ाрдордХрдеा рдоें рд╣ैं, рд░ाрдо рдХी рдХрдеा рдЪрддुрд░्рджिрдХ рд╣ै. рдкूрд░рдм рд╕े рдкрд╢्рдЪिрдо рддрдХ рд░ाрдо рдХे рдоूрд▓्рдп рдФрд░ рдЖрджрд░्рд╢ рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдоौрдЬूрдж рд╣ै, рдЬो рднाрд░рдд рдХी рдЕрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рд╕े рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХो рдЬोреЬрддे рд╣ै, рд╡ाрд▓्рдоीрдХि рдХी рд░ाрдоाрдпрдг рдЕрдкрдиे рдЕрд▓рдЧ рдЕрд▓рдЧ рд░ूрдкों рдоें рдХрдИ рджेрд╢ों рдоें рдоौрдЬूрдж рд╣ै, рдЬैрд╕े- рд░ाрдорд╡рдд्рдеु(рдмрд░्рдоा), рд░ाрдордХिрдпेрди рдЕрдерд╡ा рд░ाрдордХीрд░्рддि (рдеाрдИрд▓ैंрдб), рд░ाрдордХोрд░ (рдХрдо्рдмोрдбिрдпा), рдорд▓ेрд░ाрдЬ рдХрдеाрд╡ (рд╕िंрд╣рд▓ी), рдХाрдХрд╡िрди рд░ाрдоाрдпрдг(рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा), рд░ाрдордХेрд░्рддि-рд░िрдпाрдордХेрд░ (рдХрдо्рдмोрдбिрдпा), рдХाрд╡्рдпाрджрд░्рд╢(рддिрдм्рдмрддी), рд╣ोрдмुрдд्рд╕ुрд╢ु (рдЬाрдкाрдиी), рдл्рд░рд▓рдХ-рдл्рд░рд▓ाрдо-рд░ाрдордЬрддрдХ(рд▓ाрдУрд╕), рд╣िрдХाрдпрдд рд╕ेрд░ीрд░ाрдо(рдорд▓ेрд╢िрдпा), рдЦोрддाрдиी рд░ाрдоाрдпрдг(рддुрд░्рдХिрд╕्рддाрди), рдЬीрд╡рдХ рдЬाрддрдХ(рдоंрдЧोрд▓िрдпा), рдорд╕ीрд╣ी рд░ाрдоाрдпрдг(рдлाрд░рд╕ी) рдЖрджि. рдпे рдЧ्рд░рди्рде рдпрд╣ рд╕рди्рджेрд╢ рджेрддे рд╣ैं рдХी рд░ाрдо рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЖрджрд░्рд╢ рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдоौрдЬूрдж рд╣ै. рдоेрдбाрдЧाрд╕्рдХрд░ рд╕े рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рддрдХ рджेрд╢ рдж्рд╡ीрдкों рддрдХ рд░ाрдо рд░рдорддे рд╣ैं. рдЕрдм рддो рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рджेрд╢ों рдоें рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рд░ूрд╕, рдЬрд░्рдордиी, рдЕрдоेрд░िрдХा рдЖрджि рджेрд╢ рдоें рд░ाрдо рдХी рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рд╡् рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХрддा рдмреЭ рд░рд╣ी рд╣ै. рд╢्рд░ी рд░ाрдо рддрдоाрдо рджेрд╢ों рдХी рд▓ोрдХ  рдХрд▓ाрдУं, рдиुрдХ्рдХреЬ рдиाрдЯрдХों рд╡् рд░ाрдорд▓ीрд▓ाрдУं рд╡рд╣ां рдХी рдЬрдирдЬीрд╡рди рд╕े рдЬुрдбी рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं, рдиाрдоों, рдпा рд╡ंрд╢ाрд╡рд▓िрдпों рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं. рдорд▓ेрд╢िрдпा рдоें рдоुрд╕्рд▓िрдо рдЕрдкрдиे рдиाрдо рдХे рд╕ाрде рд░ाрдо, рд▓рдХ्рд╖्рдордг рд╡् рд╕ीрддा рдиाрдо рдЬोреЬрддे рд╣ैं. рдеाрдИрд▓ैंрдб рдоें рдкुрд░ाрдиे рд░ाрдЬाрдУं рдоें рднाрд░рдд рдХी рддрд░рд╣ рд░ाрдо рдХे рдЦрдбाрдК рд▓ेрдХрд░ рд░ाрдЬ рдХрд░рдиे рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдоौрдЬूрдж рдеी рдФрд░ рдеाрдИ рд░ाрдЬा рд╕्рд╡рдпं рдХो рд░ाрдорд╡ंрд╢ी рдоाрдирддे рд╣ैं. рд╡рд╣ां рддो рдЕрдЬुрдзिрдпा, рд▓рд╡рдкुрд░ी рд╡् рдЬрдирдХрдкुрд░ рдЬैрд╕े рдирдЧрд░ рднी рд╣ैं. рд╣िрди्рджрдЪीрди рдоें рдХुрдЫ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдоें рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै рдпрд╣ाँ рдХी рдоाрди्рдпрддाрдУं рд╡्  рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрд╣ाँ рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╡ाрдирд░ рдХुрд▓ рдирд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рдоाрдирддे рд╣ैं рдФрд░ рд░ाрдо рдХो рдЕрдкрдиा рдк्рд░рдердо рд╢ाрд╕рдХ. рдЬाрд╡ा рдоें рд░ाрдо рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рддिрд╖्рдЯिрдд рд╣ैं рдЬрдмрдХि рд╕ुрдоाрдд्рд░ा рдХे рдЬрдирдЬीрд╡рди рдоें рд░ाрдоाрдпрдг рдаीрдХ рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдЕрдиुрдк्рд░ाрдгिрдд рд╣ैं рдЬैрд╕े рднाрд░рддीрдп рдЬрдирдЬीрд╡рди рдоें. рджрдХ्рд╖िрдг рдкूрд░्рд╡ рдПрд╢िрдпा рдоें рдХाрд╡्рдпों рдХे рд╕ाрде рд╕ाрде рдкрдд्рдерд░ рдХी рд╢िрд▓ाрдУं рдкрд░ рднी рд░ाрдо рдХрдеा рдХी рд╡्рдпंрдЬрди рдЕрдкрдиे рд╡ैрднрд╡рд╢ाрд▓ी рд░ूрдкों рдоें рд╣ुрдИ рд╣ै. рдЗрд╕ рджृрд╖्рдаि рд╕े рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा рдХी рдк्рд░рдо्рдмрдиाрди рдХी рд╢िрд▓ा рдЪिрдд्рд░рдХाрд░ी рд╕рдмрд╕े рдКрдкрд░ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╕ंрдкूрд░्рдг рд░ाрдордХрдеा рдХा рдЕंрдХрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдХрдо्рдмोрдбिрдпा рдХे рдЕंрдХोрд░рд╡ाрдЯ, рдЕрди्рдХोрд░рдеाрдо рдЖрджि рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рд░ाрдордХрдеा рд╢िрд▓ाрдУं рдкрд░ рдЙрдХेрд░ी рдЧрдИ рд╣ै. рдЕंрдХोрд░рд╡ाрдЯ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдХी рдк्рд░рд╕्рддुрддि рд╡ाрд▓्рдоीрдХि рд░ाрдоाрдпрдг рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╣ुрдИ рд╣ैं. рдеाрдИрд▓ैंрдб рдХे рдмंрдХोрдХ рдХे рд░ाрдЬрднрд╡рди рдкрд░िрд╖рд░ рдХे рджрдХ्рд╖िрдгी рдХिрдиाрд░े рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рдмौрдж्рдз рд╡िрд╣ाрд░ рдоें рд░ाрдордХрдеा рдХे резрелреи рд╢ैрд▓рдЪिрдд्рд░ рд╣ै. рджрдХ्рд╖िрдг рдкूрд░्рд╡ рдПрд╢िрдпा рдХे рдЙрди рджेрд╢ों рдоें рдЬрд╣ाँ рдзрд░्рдо рдЗрд╕्рд▓ाрдо рд╣ोрдиे рдмाрдж рднी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рд░ाрдо рд╣ी рд░рдЪे рдмрд╕े рд╣ैं рд░ाрдо рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдЙрдирдХे рд▓ोрдХрдЬीрд╡рди рдоें рдЗрддрдиा рдЧрд╣рд░ाрдИ рддрдХ рдЬुреЬा рд╣ै рдХी рд░ाрдо рдЙрдирдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╣ा рдоूрд▓ рдЕрдзрд░ рдмрди рдЧрдП рд╣ैं. рдПрдХ рд╡िрдПрддрдиाрдоी рдХрд▓ाрдХाрд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ाрдо рдХрдеा рдЬीрдиे рдХा рд╕рд╣ी рддрд░ीрдХा рд╕िрдЦाрддी рд╣ै. рдпрд╣ी рдХाрд░рди рд╣ै рдХी рджुрдиिрдпा рдХी рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдоुрд╕्рд▓िрдо рдЖрдмाрджी рд╡ाрд▓े рджेрд╢ рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा рдоें рд░ाрдоाрдпрдг(рдХाрдХрд╡िрди рд░ाрдоाрдпрдг) рдкрд╡िрдд्рд░  рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╕्рддрдХ рд╣ै. рдорд▓ेрд╢िрдпा рдХे рдЕрдиेрдХ рдоुрд╕рд▓рдоाрди рд░ाрдордХрдеा рдХे рдоंрдЪрди рдоें рдХрд▓ाрдХाрд░, рджрд░्рд╢рдХ рд╡् рдЖрдпोрдЬрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪреЭ-рдмреЭрдХрд░ рд╣िрд╕्рд╕ рд▓ेрддे рд╣ै. рдеाрдИрд▓ैंрдб рдХे рдЕрдзिрдХांрд╢ рдиिрд╡ाрд╕ी рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдоं рдХे рдЙрдкाрд╕рдХ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рднी рдЙрдирдХे рд░рдЬा рдЕрдкрдиे рдиाрдо рдХे рд╕ाрде рд░ाрдо рд▓рдЧрддे рдЖрдпे рд╣ैं. рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд░ाрдоाрдпрдг рдХा рдоूрд▓ рд╕्рдеाрди рднрд▓े рд╣ी рднाрд░рдд рд╣ै рдкрд░ рд╡рд╣ рдорд▓ेрд╢िрдпा, рд╕िंрдЧाрдкूрд░, рдХрдо्рдмोрдбिрдпा, рдеाрдИрд▓ैंрдб рдЖрджि рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рдЕрднिрди्рди рдЕंрдЧ рд╣ै.


Tuesday, April 2, 2019

https://ritam.app/t/26417?guid=7e7d0ab2-44a8-43cb-bb91-2993c8d59e2f&platform_id=5 Ritam - рдЛрддрдо् --- рд╕ोрдЪ рдЖрдкрдХी рджрд╣рд▓ीреЫ рдкрд░ https://appritam.com/

Tuesday, February 27, 2018

рдЬрдирдЬाрддि рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧ्рд░ाрдо рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

कोयापुनेमी पंहादी पारी कुपार लिंगो के व्दारा इस "दुनियां" में सर्वप्रथम 750 गोत्र में बाटा गया जो "प्रकृति सम्मत "बनाये गये .." नार व्यवस्था," "रावेन व्यवस्था, "आदिवासी कोयतोर व्यवस्था," "गोटूल व्यवस्था"बनाया गया था। जो आज भी निरन्तर संचालित होता आ रहा है। पर वही शहर एवं शहर से सटे गांव के कुछ पढ़े लिखे बुद्धिजीवी वर्ग के लोग बहारी अंधविश्वासी संस्कृति,रीति,रिवाज एवं धर्मिक संरचनाओं के आडम्बरो में लीन हो चुके है। जिनको अनादिकाल से चलते आ रही वेल डिज़ाइन नार(गांव) व्य्वस्था जो कि रूढ़ि और प्रथा है जिसमे ग्राम सभा को पांचवी अनुसूची 244 (1 व 2) में पूर्ण स्वशासन एवं नियंत्रण की शक्ति प्राप्त है। जो कि हर किसी को आसानी से समझ नही आती है।
यह लेख समाज के उन पढ़े लिखे बुद्धिजीवी वर्ग के लोगो को नार व्य्वस्था को समझाने एवं उनके अंदर समाज के प्रति अपनी सहभागिता बनाये रखने अपनी रूढ़ि प्रथा को समझाने का एक छोटा सा प्रयास है।

बस्तर में जब कोई गांव(नार)बसाया जाता है। तो सबसे पहले किसी गाँव(नार) के गायता एवं ग्राम प्रमुख के द्वारा गांव(नार) में माटी की स्थापना कि जाति है।जिसे जिमेदारीन कहते है। गांव बसने के बाद आदिवासी गोत्र में पीढ़ी दर पीढ़ी उपासना करने करने वाले पुरखा(देव) होते है, साथ ही गाँव(नार) की सुरक्षा के लिए अन्य (देवी देवताओं) पेन पुरखों को स्थापित किया जाता है।
◆नार व्यवस्था :--जिम्मेदारिन,तलुरमुत्ते,शीतला याया,मावली याया ,दरसवाली, गढ़ियां याया.

◆नार नाग मुख पेनक:--जागा भूमियार्क,भैसासुर राव, भीमालपेन,कडरेंगाल ,भुकरा राव, चूहका राव.

◆10 रावपेन :- राजा राव, कप्पेराव, कोडाराव, हन्दराव, घाटराव, पैटर्न, डण्डराव, बैहाराव, अंगरी राव, बगरी राव.

◆कैना नाग पोरोईंग.. कैना कोडो :--घाट कन्याग, बही कन्याग, बैदर कन्याग, उजरी कन्याग, बगरी कन्याग, सुल्की कन्याग, जलकमति कन्याग, मुरयेर कन्याग, तोन्दे कन्याग!
सभी का दायित्व गांव(नार) की सुरक्षा करना होता है। रावपेन गांव(नार)की सुरक्षा करते है। बस्तर के गांव में अनादिकाल से आदिवासियों के अलावा अन्य जाती के लोग भी निवास करते है। जब यहाँ बाहरी धार्मिक आडम्बरो का आगमन नही हुवा था तब इस नार(गांव) व्य्वस्था के अनुसार सभी समाज जाती के लोग संचालित होते थे तथा इन पेन पुरखों (देवी-देवताओं) की आराधना सभी लोगो के द्वारा की जाती है।प्रत्येक गांव के सभी जातियों में एक निशित प्रकार की धार्मिक व्यवस्था पाया जाता है। तथा उनके द्वारा निशि्चत प्रकार का धार्मिक रूढ़ि प्रथा देव पूजन में पूर्ण योगदान दिया जाता है जैसे कि---
*1)धड़वा--* समाज के लोग के द्वारा देव पूजन समाग्री हेतु समाग्री बनाई जाती है या लाई जाती है। जैसे-- पेन पुरखों (देवी-देवताओं) के आभूषण  बाजूबंद, पैजनी, बाजनी पौड़ी, देव पूजन समाग्री में कलश, गुब्बा, घण्टी, मोहरी, तोड़ी आदि आदि बना कर धार्मिक रूढ़ि प्रथा व्य्वस्था देव कार्य मे सहयोग प्रदान करते है।
*2)लोहार* --- समाज के लोगो के द्वार पूजन समाग्री--- काटाकुरची(काटा झूला), देव मुकुट, बरछी, भाला, घोड़ा, खुटा दिया तथा वाद्ययंत्रों में नगाड़ा, चिलकुली, झुमका बगड़ी आदि बना कर धार्मिक रूढ़ि प्रथा व्य्वस्था देव कार्य मे सहयोग करते है।
*3)कुम्हार ---* समाज के लोगो के द्वारा देव कार्य हेतु----- हाथी, घोड़ा, बेदरी, हुमनी, रूखी दिया, करसा आदि बना कर धार्मिक रूढ़ि प्रथा व्य्वस्था देव कार्य मे सहयोग किया जाता है।
*4)बढ़ाई---* समाज के लोगो के द्वारा देव पूजन हेतु देव पीढा, डूमर सोली, डूमर पायली, देव कुरची, देव झूला आदि का निर्माण कर देव कार्य मे सहयोग दिया जाता है।
*5)कोस्टा/माहार----* समाज के लोगों के द्वारा देव कार्य हेतु कपड़ा बुना जाता है। डांग के ध्वज एवं देवी देवताओं के वस्त्र तैयार करने हेतु आज भी कपड़ा इन्ही के द्वारा बना जाता है।
*6)बंजारा----* समाज के लोगो के द्वारा देवी देवताओं के वस्त्रों को शृंगार किया जाता है। काचडी, जैकेट लहंगा, केटवा जिन्हें कौड़ियों एवं चमकीले रंग बी रंगे पत्थर एवं कांच से सजा कर तयार किया जाता है।
*7)राउत(यादव/अहीर)----* समाज के लोगो के द्वारा पानी लाया जाता है जिससे देवी देवताओ को स्नान कराया जाता है। तथा राउत के द्वारा बनाया गया भोजन सभी को ग्रहण होता है।
*8)तेली---* समाज के लोगो के द्वारा इनके द्वारा घर से बना कर लाया गया तेल से देवी देवताओं के गुड़ी में राउड में दीपक जलाया जाता तथा तेल की व्य्वस्था करता है।
*9)कलार---* समाज का व्यवसाय महुवे की शराब बनाने का था। इनके द्वारा बनाई गई शराब देवताओं, पुरखों को अर्पित एवं विभिन्न देव कार्य हेतु शराब का उपयोग किया जाता है।
‌*10)गाड़ा---* समाज के लोगो के द्वारा देव कार्य में शादी विवाह में वाद्ययन्त्र बजाते है। इनके वाद्ययन्त्र पर देवी देवताओं का नृत्य(जतरा)होता है। जिसमे मोहरी वादक की मुख्य भूमिकाभूमिका होता है | ढफरा , निशान , तुडबुडी आदि वाघ यंत्रो का प्रयोग कर देवी कार्य मे  अपनी अहम भूमिका निभाते है |
*11) सिंसोनार(सोनार) -* समाज के लोग  देवी देवताओ के लिए सोना चांदी के आभुषण का निर्माण करते है तथा पीढी दर पीढी विशेष अवसर पर देवी देवताओ को सजाते है।
*12) मरार (माली)-* समाज के लोग के व्दारा मडाई के दिन देवी देवताओ के लिए निशुल्क फुल और मालाओ की व्यवस्था की जाती है  एवं  विशेष पर्व शादी मे छिंद के पत्ते को गुथ कर  और बनाकर देवताओ  मे चढा कर  देव आराधना  की जाती है

|| यह जानकारी  ली गई है वह गयता, सिरहा पटेल, मांझी ,मुखिया से लिया गया है।।